Φορολογική Έκπτωση για Δωρεές σε Είδος: Τι Ισχύει για τις Ελληνικές ΜΚΟ

Η έκπτωση φόρου 10% που προβλέπει το άρθρο 19 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος αφορά μόνο χρηματικές δωρεές μέσω τραπεζικού λογαριασμού, όχι δωρεές σε είδος. Αν μια επιχείρηση ή ένα φυσικό πρόσωπο σας προσφέρει αγαθά αντί για χρήματα, αυτή η συγκεκριμένη έκπτωση δεν εφαρμόζεται. Υπάρχουν όμως άλλοι, πιο σχετικοί μηχανισμοί, ειδικά για επιχειρήσεις, και ένας από αυτούς μόλις αποσαφηνίστηκε με νέα εγκύκλιο τον Μάρτιο του 2026.

Αν η ΜΚΟ σας προσπαθεί να εξηγήσει σε έναν πιθανό δωρητή τι φορολογικό όφελος έχει μια δωρεά σε είδος, αξίζει να ξέρετε ακριβώς ποιος μηχανισμός ισχύει, γιατί η σύγχυση ανάμεσα στο άρθρο 19 και τους κανόνες για επιχειρήσεις είναι συχνή.

Το άρθρο 19: γιατί δεν καλύπτει δωρεές σε είδος

Το άρθρο 19 του ν. 4172/2013 προβλέπει μείωση φόρου 10% επί του ποσού της δωρεάς, με δύο βασικούς περιορισμούς: η κάθε μεμονωμένη δωρεά δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 100 ευρώ για να υπολογιστεί στη μείωση, και το σύνολο των δωρεών ενός φυσικού προσώπου μέσα στο έτος δεν μπορεί να ξεπερνά το 5% του φορολογητέου εισοδήματός του.

Η προϋπόθεση που αποκλείει τις δωρεές σε είδος είναι ρητή: το ποσό πρέπει να έχει κατατεθεί σε ειδικό τραπεζικό λογαριασμό που τηρείται για τον σκοπό αυτό, σε τράπεζα που λειτουργεί νόμιμα σε κράτος μέλος της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ. Μια δωρεά αγαθών, ακόμα κι αν έχει πραγματική και μεγάλη αξία για τη ΜΚΟ, δεν περνάει μέσα από τραπεζικό λογαριασμό με αυτή τη μορφή, άρα δεν καλύπτεται από αυτό το άρθρο. Αν ένας ιδιώτης δωρητής σας ρωτήσει αν η δωρεά αγαθών του εκπίπτει με αυτόν τον τρόπο, η ειλικρινής απάντηση είναι όχι.

Τι ισχύει για επιχειρήσεις: έκπτωση ως επιχειρηματική δαπάνη

Για επιχειρήσεις, υπάρχει διαφορετικός μηχανισμός βάσει του άρθρου 22 του ίδιου κώδικα. Μια δωρεά προς το Δημόσιο, κοινωφελή ιδρύματα ή ημεδαπά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που επιδιώκουν κοινωφελείς σκοπούς μπορεί να αναγνωριστεί ως εκπιπτόμενη επιχειρηματική δαπάνη, εφόσον πληρούνται τρεις προϋποθέσεις: να γίνεται προς το συμφέρον της επιχείρησης ή στο πλαίσιο των συνήθων εμπορικών της συναλλαγών, να αντιστοιχεί σε πραγματική συναλλαγή στην αγοραία αξία του αγαθού, και να καταχωρίζεται κανονικά στα βιβλία της επιχείρησης με τα κατάλληλα παραστατικά.

Αυτό το άρθρο δεν θέτει ανώτατο όριο ποσού ειδικά για δωρεές, ούτε διαχωρίζει ρητά χρηματικές από δωρεές σε είδος. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση που σας δωρίζει προϊόντα μπορεί συχνά να τα καταχωρίσει ως επιχειρηματική δαπάνη, αρκεί να τεκμηριώνεται σωστά η αγοραία αξία και να υπάρχει πραγματική, όχι εικονική, συναλλαγή. Ο λογιστής της επιχείρησης είναι αυτός που θα κρίνει αν η συγκεκριμένη δωρεά πληροί τις προϋποθέσεις, όχι η ΜΚΟ.

Η νέα εγκύκλιος για ΦΠΑ σε δωρεές σε είδος (Μάρτιος 2026)

Τον Μάρτιο του 2026 δημοσιεύτηκε η εγκύκλιος Ε.2010/2026, που αποσαφηνίζει την απαλλαγή από ΦΠΑ για δωρεές σε είδος βάσει του άρθρου 32 παρ. 1 περ. ιε' του Κώδικα ΦΠΑ. Αυτό αφορά συγκεκριμένα επιχειρήσεις εγγεγραμμένες στο ΦΠΑ που δωρίζουν αγαθά ή υπηρεσίες, όχι χρήματα.

Οι βασικές προϋποθέσεις είναι τρεις: ο προμηθευτής πρέπει να είναι επιχείρηση με ΦΠΑ στην Ελλάδα, η δωρεά πρέπει να αφορά αγαθά ή υπηρεσίες και όχι μετρητά, και η σύμβαση δωρεάς πρέπει να έχει επικυρωθεί ή εγκριθεί πριν εκδοθεί το σχετικό τιμολόγιο. Το τιμολόγιο πρέπει να φέρει την ένδειξη "χωρίς ΦΠΑ κατ' άρθρο 32 παρ. 1 περ. ιε' Κώδικα ΦΠΑ", μαζί με στοιχεία της σύμβασης δωρεάς.

Το σημείο που χρειάζεται προσοχή: η εγκύκλιος αφορά δωρεές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και προς νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που έχουν συσταθεί με ειδικό νόμο για κοινωφελή σκοπό, καθώς και φορείς που εποπτεύονται από αυτούς. Αυτό δεν είναι απαραίτητα το ίδιο με κάθε ΜΚΟ. Ένα σωματείο ή μια ΑΜΚΕ που δεν έχει συσταθεί με ειδικό νόμο ενδέχεται να μην εμπίπτει αυτόματα σε αυτή τη συγκεκριμένη απαλλαγή ΦΠΑ, ακόμα κι αν μπορεί να επωφεληθεί από την έκπτωση επιχειρηματικής δαπάνης του άρθρου 22. Πριν υποσχεθείτε σε έναν επιχειρηματικό δωρητή ότι η δωρεά του απαλλάσσεται από ΦΠΑ, ελέγξτε τη νομική μορφή της ΜΚΟ σας με λογιστή ή φοροτεχνικό.

Ένα παράδειγμα για να γίνει πιο συγκεκριμένο

Ας πούμε ότι μια εταιρεία τροφίμων θέλει να δωρίσει στη ΜΚΟ σας 500 κιλά κονσερβοποιημένων προϊόντων, αξίας περίπου 2.000 ευρώ στην αγοραία τιμή τους. Αν η εταιρεία ρωτήσει τι φορολογικό όφελος έχει, η σωστή απάντηση περιλαμβάνει τρία βήματα. Πρώτον, η δωρεά πρέπει να τεκμηριωθεί με σύμβαση δωρεάς που υπογράφεται πριν εκδοθεί οποιοδήποτε τιμολόγιο, όχι μετά. Δεύτερον, η εταιρεία καταχωρίζει τη δωρεά στα βιβλία της στην πραγματική αγοραία αξία των 2.000 ευρώ, ως επιχειρηματική δαπάνη βάσει του άρθρου 22, εφόσον μπορεί να τεκμηριώσει ότι η δωρεά εξυπηρετεί το συμφέρον της επιχείρησης, για παράδειγμα ως μέρος της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης της. Τρίτον, αν η εταιρεία πληροί τις προϋποθέσεις της εγκυκλίου Ε.2010/2026 και η ΜΚΟ σας εμπίπτει στους επιλέξιμους φορείς της απαλλαγής, το τιμολόγιο της δωρεάς μπορεί να εκδοθεί χωρίς ΦΠΑ, με τη σχετική ένδειξη. Αν η ΜΚΟ σας δεν είναι βέβαιη αν εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία, το ασφαλέστερο είναι να παραπέμψετε την εταιρεία στον δικό της λογιστή για επιβεβαίωση, παρά να δώσετε εσείς μια διαβεβαίωση που ίσως δεν ισχύει.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τη ΜΚΟ σας

Όταν μια επιχείρηση σας ρωτά τι φορολογικό όφελος έχει μια δωρεά σε είδος, μην παραπέμπετε απλώς στο άρθρο 19, γιατί δεν την αφορά. Εξηγήστε ότι το πραγματικό όφελος περνάει από το άρθρο 22 ως εκπιπτόμενη επιχειρηματική δαπάνη, και, αν η νομική μορφή της ΜΚΟ σας το επιτρέπει, ενδεχομένως και από την απαλλαγή ΦΠΑ της εγκυκλίου Ε.2010/2026. Σε κάθε περίπτωση, η σωστή τεκμηρίωση (σύμβαση δωρεάς εγκεκριμένη πριν το τιμολόγιο, καταχώριση στα βιβλία, αγοραία αξία) είναι αυτό που κάνει τη διαφορά, όχι μόνο ποιο άρθρο επικαλείστε.

Αξίζει επίσης να έχετε έτοιμο ένα απλό έντυπο ή πρότυπο σύμβασης δωρεάς που μπορείτε να προσφέρετε σε κάθε επιχειρηματικό δωρητή, ώστε η χρονική σειρά (σύμβαση πριν το τιμολόγιο) να τηρείται χωρίς καθυστερήσεις που μπορεί να ακυρώσουν το φορολογικό όφελος.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί ένας ιδιώτης να εκπέσει φορολογικά μια δωρεά αγαθών σε ΜΚΟ; Όχι μέσω του άρθρου 19, που καλύπτει μόνο χρηματικές δωρεές μέσω τραπεζικού λογαριασμού. Δεν υπάρχει αντίστοιχος γενικός μηχανισμός έκπτωσης για ιδιώτες που δωρίζουν αγαθά.

Μπορεί μια επιχείρηση να εκπέσει την αξία μιας δωρεάς σε είδος; Συχνά ναι, ως επιχειρηματική δαπάνη βάσει του άρθρου 22, εφόσον η δωρεά γίνεται προς το συμφέρον της επιχείρησης, αντιστοιχεί σε πραγματική αξία και καταχωρίζεται σωστά στα βιβλία της.

Απαλλάσσεται από ΦΠΑ κάθε δωρεά σε είδος προς ΜΚΟ; Όχι αυτόματα. Η απαλλαγή της εγκυκλίου Ε.2010/2026 αφορά συγκεκριμένα δωρεές προς φορείς του δημοσίου τομέα ή νομικά πρόσωπα που έχουν συσταθεί με ειδικό νόμο για κοινωφελή σκοπό. Ελέγξτε τη νομική μορφή της ΜΚΟ σας πριν βεβαιώσετε σε δωρητή ότι ισχύει.

Τι χρειάζεται για να ισχύσει η απαλλαγή ΦΠΑ σε μια δωρεά σε είδος από επιχείρηση; Η σύμβαση δωρεάς πρέπει να έχει επικυρωθεί πριν εκδοθεί το τιμολόγιο, το τιμολόγιο πρέπει να φέρει τη σχετική ένδειξη απαλλαγής, και ο δωρητής πρέπει να είναι επιχείρηση εγγεγραμμένη στο ΦΠΑ.

Αν η ΜΚΟ σας θέλει να διευκολύνει επιχειρήσεις να δωρίσουν συγκεκριμένα αγαθά που χρειάζεστε, με σαφή τεκμηρίωση για κάθε δωρεά, το Givelink δίνει στον δωρητή επιβεβαίωση με φωτογραφία όταν το αγαθό παραδοθεί, κάτι χρήσιμο ανεξάρτητα από το ποιο φορολογικό πλαίσιο ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση.